حدیث غدیر را چه کسانی نقل کرده اند
واقـعـه غـدیـر و مـعـرفـی امـام عـلی (ع ) بـه خـلافـت و جـانـشـیـنـی رسـول خـدا در آن روز، از چـنان عظمتی برخوردار است که آن رویداد تاریخی را یکصد و ده نفر صـحابی پیامبر(ص ) نقل کرده اند!
به گزارش مشرق، تعدادی از 110
راوی واقعه غدیر عبارتند از: «ابـوبـکـر بن ابی قحافه ، عمر بن خطاب ،
عثمان بن عفان ، طلحه ، زبیر، عبدالله بن جعفر، عـبـاس بـن عبدالمطلب ،
عبداللّه بن عبّاس ، ابوایوب انصاری ، ابوذر غفاری ، سلمان فارسی ،
ابـوقـتـاده ، ابـوهـریـره ، زیـد بـن ارقـم ، عـدی بـن حـاتـم ، سـهـل بـن
حـنیف ، حسان بن ثابت و... [و از زنان ] فاطمه زهرا(س )، ام سلمه ، عایشه ،
ام هانی ، فاطمه بنت حمزه و...»(2)
بعد از صحابه ، 84 نفر از تابعین ،
از جمله ابو راشد، ابو سلمه ، ابو سلیمان ، مؤ ذن ابو صالح و... نیز حدیث
غدیر را نقل کرده اند.(3)
هـمـچـنـیـن عـلمـا و محدثان قرن های بعد در
حفظ این اثر جاودانه نهایت مراقبت را داشته ، و در هر قـرنـی ، بـا دقـت
نـظر، این حدیث گرانبها را از گروه پیشین دریافت و به طبقه بعدی تسلیم کرده
اند:
در قـرن دوم هـجـری 56 نـفر، قرن سوم 92 نفر، قرن چهارم 43 نفر،
قرن پنجم 24 نفر، قرن شـشم 20 نفر، قرن هفتم 21 نفر، قرن هشتم 18 نفر، قرن
نهم 16 نفر، قرن دهم 14 نفر، قرن یازدهم 12 نفر، قرن دوازدهم 13 نفر، قرن
سیزدهم 12 نفر و در قرن چهاردهم 21 نفر از علمای اهل سنّت حدیث غدیر را نقل
کرده اند که مجموع این افراد به 360 نفر می رسد.(4)
>
شـاهـد
دیـگـر بـر جـاودانـگـی حـدیـث غـدیـر، کـتـاب هـای مـسـتـقـلی اسـت کـه
گـروهـی از عـلمـای اهل سنّت افزون بر نقل حدیث ، پیرامون سند و مفاد آن
نوشته اند؛ مانند:
1 ـ ابو جعفر طبری ، مورخ بزرگ اسلامی (متوفی 310 ق
)، در کتاب «الولایة فی طرق حدیث الغـدیـر»، ایـن حـدیـث را بـا بـیـش از
هـفـتـاد طـریـق از پـیـامـبـر(ص ) نقل کرده است .
2 ـ ابـوالعـباس احمد
بن محمد همدانی ، معروف به ابن عقده (م 333 ق )، در کتاب «الولایة فی طرق
حدیث الغدیر»، حدیث غدیر را از 105 نفر نقل کرده است .
3 ـ ابوبکر محمد
بن عمر بغدادی معروف به جحانی (م 355 ق )، در کتاب «من روی حدیث غدیر خم »،
از 125 طریق از پیامبر(ص ) حدیث غدیر را آورده است .
4 ـ ابـوغـالب
احـمـد بـن مـحمّد الرازی (م 368 ق ) و محسن بن حسین نیشابوری خزاعی و علی
بن عـبـدالرحـمـان بـن عـیـسـی جـراحـی قـنـاتـی و 26 نـفـر دیـگـر از
عـلمـای مـشـهـور اهل سنّت ، از حدیث غدیر در کتاب های مستقلّی بحث کرده
اند.(5)
دانـشـمـنـدان بـزرگ شـیـعـه نـیز، واقعه غدیر را در کتاب های
بزرگ و ارزشمندی همچون اعیان الشیعه ، الغدیر، المراجعات ، الطرائف ، عوالم
العلوم ، بحارالانوار (ج 37)، عبقات الاَنوار و... ذکر کرده اند.
شاءن نزول آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنّت
دربـاره
شـاءن نـزول آیه : «یا اَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما اُنْزِلَ اِلَیْکَ
مِنْ رَبِّکَ وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بـَلَّغـْتَ رِسـالَتـَهُ
وَاللّهُ یـَعْصِمُکَ مِنَ النّاسِ...»(6)، در کتاب های مختلفی که
دانشمندان اهـل سـنـّت ـ اعـم از تـفسیر حدیث و تاریخ ـ نگاشته اند، روایات
بسیاری به چشم می خورد که تـصـریح در نزول این آیه درباره بیان ولایت علی
(ع ) در غدیر خم دارد. برای نمونه به چند کتاب و نقل آنها اشاره می کنیم :
1
ـ فـخـر رازی در تـفـسـیـر خـود از ابـن عـبـاس ، چـنـیـن نـقـل مـی
کـنـد: وقـتی آیه تبلیغ نازل شد، پیامبر(ص ) دست علی (ع ) را گرفت و فرمود:
«مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِیٌ مَوْلاهُ...»در همین هنگام عمر بن خطاب ،
علی (ع ) را ملاقات کرد و به او گفت : «هـَنـیـئاً لَکَ یـَا بـْنَ اَبی
طالِبٍ، اَصْبَحْتَ مَوْلایَ وَ مَوْلی کُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ»(7)
ای پسر ابو طالب ، [این مقام ] بر تو مبارک باد! مولای من و مولای همه
مردان و زنان مؤ من گردیدی .
2 ـ ابـن کـثـیـر دمـشـقـی ، نـیـز نـزول
ایـن آیـه دربـاره عـلی (ع ) و بـه دنبال آن ایراد خطبه غدیر از پیامبر(ص )
را مورد تاءیید قرار داده است .(8)
3 ـ شـیـخ مـحـمـد عـبـده در
تـفـسـیـر خـود، ذیـل آیـه تـبـلیـغ از ابـوسـعـیـد خـدری نـقـل مـی کـنـد
کـه ایـن آیـه شـریـفـه در روز غـدیـر خـم در شـاءن عـلی بـن ابـیـطـالب (ع
) نازل شده است . وی سپس از براء بن عازب ، نقل می کند که حدیث «مَنْ
کُنْتُ مَوْلاهُ فَعلِیٌ مَوْلاهُ»، از پیامبر(ص ) صادر شده است .(9)
4 ـ
سیوطی در «الدُّرُالمنثور»، ذیل آیه شریفه تبلیغ ، می نویسد: «ابوسعید
خدری گفت : این آیه در شاءن علی بن ابیطالب در غدیر خم نازل شده است»(10)
پی نوشتها:
1 ـ اسـرار غـدیـر، مـحـمـدبـاقـر انـصـاری ، نـشـر مـولود کـعـبـه ، بـه نقل از ((الاحتجاج ))، شیخ طبرسی ، ج 1، ص 55 ـ 67، بیروت .
2
ـ ابـن شـهـر آشوب ، در کتاب ((مناقب ))، ج 3، ص 25، نام 110 نفر را ذکر
کرده ، همچنین علامه امینی در ((الغدیر))، ج 1، ص 14، نام 110 نفر را به
ترتیب حروف الفبا آورده است .
3 ـ الغدیر، ج 1، ص 129 ـ 151.
4 ـ الغدیر، ج 1، ص 73 ـ 151.
5 ـ همان ، 152 ـ 157.
6 ـ مائده (5)، آیه 67.
7 ـ تفسیر فخر رازی ، ج 12، ص 42.
8 ـ بدایه و نهایه ، ابن کثیر، ج 5، ص 183 ـ 189.
9 ـ تفسیر المنار، ج 6، ص 463 ـ 465.
10 ـ تفسیر الدرر المنثور، ج 2، ص 298.
برگرفته از کتاب غدیر و ولایت، ابراهیم علی برزی ، حسن قاسمیان
فَليُبَلِّغِ الحاضِرِالغائِبَ وَالوالِدِ الوَلَدَ الی یُومِ القِيامَة