مقدمه:
سال
دهم هجرت كه مسلمانان همراه پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مراسم
حج را به پايان رساندند و آن سال، بعدا «حجة الوداع» نام گرفت، پيامبر
اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) عازم مدينه گرديدند.
فرمان حركت صادر شد.
هنگامى كه كاروان به سرزمين «رابغ» در سه ميلى جحفه كه ميقات حجاج است، رسيد امين وحى در مكانى به نام «غديرخم» فرود آمد.
آيه:«يا
ايها الرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فما بلغت رسالته والله
يعصمك من الناس».نازل شد كه اى پيامبر، آنچه از طرف خدا فرستاده شده، به
مردم ابلاغ كن. اگر اين كار را نكنى، رسالتخود را تكميل نكردهاى و خداوند
تو را از گزند مردم حفظ خواهد كرد.
سوره مائده، آيه دستور توقف در آن مكان صادر شد.
همه مردم ايستادند.
وقت ظهر هوا، بشدت گرم بود.
پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) نماز ظهر را با جماعتخواند سپس در
حالى كه مردم دور او را گرفته بودند، بر روى نقطه بلندى كه از جهاز شتران
برپا شد، قرار گرفتند و با صداى رسا خطبه خواندند و سپس فرمودند:
«مردم نزديك است من دعوت حق را لبيك گويم و از ميان شما بروم من مسؤولم و شما هم مسؤوليد».
سپس مطالبى گرانبها بيان كردند و فرمودند:
«من دو چيز نفيس در ميان شما به امانت گذاردم، يكى كتاب خدا و ديگرى عترت و اهل بيت من، اين دو هرگز از هم جدا نشوند.
مردم بر قرآن و عترت من پيشى نگيريد و در عمل به آنها كوتاهى نورزيد كه هلاك مىشويد».
در اين هنگام دست على(علیه السلام) را گرفتند و او را بلند كردند و به همه مردم معرفى نمودند، سپس فرمودند:
«سزاوارتر بر مؤمنان از خود آنان كيست؟
همگى گفتند: خدا و پيامبر او داناترند».
پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
«خدا، مولاى من و من، مولاى مؤمنانم و من بر آنها از خودشان اولى و سزاوارترم».
بعد فرمودند:
« من كنت مولاه فهذا على مولاهاللهم وال من والاه و عاد من عاداه و... »
«اى مردم هركس من مولاى اويم، على مولاى اوست، خداوندا كسانى را كه على را
دوست دارند، دوست بدار و كسانى كه او را دشمن دارند، دشمن دار و...»
سپس فرشته وحى نازل شد و آيه «اليوم اكملت لكم دينكم...» را نازل فرمود و آن روز در تاريخ اسلام جاودانه و حماسهساز شد.
آرى غدير، روز حماسه جاويد، روز ولايت، روز امامت، روز وصايت، روز اخوت،
روز رشادت و شجاعت و شهامت و حفاظت و رضايت و صراحتشناخته شد.
روز
نعمت، روز شكرگزارى، روز پيام رسانى، روز تبريك و تهنيت، روز سرور و شادى و
هديه فرستادن، روز عهد و پيمان و تجديد ميثاق، روز تكميل دين و بيان حق،
روز راندن شيطان، روز معرفى راه و رهبر، روز آزمون، روز ياس دشمن و
اميدوارى دوست و خلاصه روز اسلام و قرآن و عترت، روزى كه پيروان واقعى مكتب
حياتبخش اسلام آن را گرامى مىدارند و به همديگر تبريك مىگويند.
از احاديث بر مىآيد كه ائمه: آن روز را جشن مىگرفتند و در آن روز مراسم
ويژهاى داشتند، شبيه مراسمى كه ما ايرانيان امروز در عيد نوروز داريم.
از فياض بن محمد طوسى نقل شده: روز غدير به حضور امام هشتم(علیه السلام) رسيد.
ديد
گروهى از افراد ويژه در خدمتحضرت هستند كه امام آنان را براى افطار در
خانهاش نگه داشت و به منزل آنان غذا و لباس و كفش و انگشتر و هداياى ديگر
فرستاد و آن روز وضع او و اطرافيان او كاملا عوض شده بود و فضائل آن روز را
براى آنان يادآورى مىكرد. (بحار الانوار، 97: 112، ح 8. )
در حديث ديگرى است: روزى از روزهاى خلافت على(علیه السلام) جمعه و عيد غدير به يك روز افتاد.
امام(علیه السلام) خطبه مفصلى خواند و فرمودند:
«اين مجمع اكنون به پايان مىرسد و شما همگى به خانههايتان بر مىگرديد،
برويد - خداى بر شما رحمت فرستد - و بر خانواده خود فراخ گيريد و به
برادران خود نيكى كنيد.
خداوند را بر اين نعمت كه شما را بخشيده است، سپاس گزاريد.
متحد شويد تا خدا كمكتان كند. نيكويى كنيد تا خدا دوستي تان را پايدار كند. از نعمتهاى خداداد، يكديگر را هديه فرستيد.
خداوند در اين روز چندين برابر ديگر عيدها پاداش دهد.
اين گونه پاداش جز در اين روز (غدير) ديگر نخواهيد يافت.
نيكويىكردن در اين روز مال را بسيار كند و عمر را زياد.
مهربانى كردن باعث رحمتخدا شود و مهربانى او.
در اين روز به برادران و خاندان از مال خدا داده ببخشيد، هر اندازه كه بتوانيد.
همواره چهره خندان داريد.
چون به يكديگر رسيديد، شادمانى كنيد، و خدا را بر نعمتهايش سپاس گوئيد.
برويد و به آنان كه اميدشان به شماست، نيكى بسيار كنيد در خورد و خوراك، خود و زيردستانتان يكسان باشيد.
اين يكسانى و مساوات را تا جايى كه توانايى داريد عملى سازيد، كه پاداش يك درهم در اين روز، صد هزار درهم است و بركت به دستخداست.
روزه اين روز را نيز خداوند مستحب قرار داده است و در برابر آن پاداشى بس بزرگ نهاده.
اگر
كسى در اين روز، نياز برادران خود را برآورد - پيش از تمنا و درخواست - و
با ميل و غبتخوبى كند، پاداش او چنان باشد كه اين روز را روزه داشته است و
شب آن را با عبادت به بامداد رسانيده.
و هركس در اين روز به روزهدارى افطارى دهد، چنان است كه گويى دسته دسته مردم را افطارى داده است...
همين كه به يكديگر رسيديد همراه سلام، مصافحه كنيد و نعمتى را كه در اين روز نصيبتان شده است به يكديگر تبريك گوييد.
بايد اين سخنان را آن كه بود و شنيد به آن كه نبود و نشنيد، برساند.
بايد توانگران به سراغ مستمندان روند و قدرتمندان به دنبال ضعيفان،
پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) مرا به اين چيزها امر كرده است».
(ترجمه اين روايت تا اينجا از استاد محمدرضا حكيمى است كه از حماسه غدير، ص 71 گرفته شده است.)
بعد امام(علیه السلام) خطبه جمعه را خواند و نماز جمعه را نماز عيدش قرار
داد، بعد با فرزند و شيعيانش به منزل امام حسين(علیه السلام) برگشت كه غذا
آماده كرده بودند و آن شيعيان نيازمند و بىنياز با هداياى او به طرف
خانواده خود برگشتند. (بحار الانوار 97: 117.)
به اميد روزى كه همه مسلمانان به ويژه مردم مسلمان ايران روز عيد غدير را
بزرگترين عيد خود قرار داده و اين روزه آنطور كه بايسته و شايسته آن است،
گرامى بدارند.
غدير در قرآن
اليوم اكملت لكم دينكمو اتممت عليكم نعمتىو رضيت لكم الاسلام دينا.
مائده: 3.
امروز (روز غدير خم) دين شما را به حد كمال رساندم و نعمتم را بر شما تمام كردم و اسلام را بعنوان دين براى شما پسنديدم.
جايگاه عيد غدير در مكتب
1- عيد خلافت و ولايت
روى زياد بن محمد قال:
دخلت على ابى عبد الله(علیه السلام) فقلت:
للمسلمين عيد غير يوم الجمعة والفطر والاضحى؟
قال: نعم، اليوم الذى نصب فيه رسولالله(صلی الله علیه و آله و سلم) اميرالمؤمنين(ع). مصباح المتهجد: 736.
زياد بن محمد گويد:
بر امام صادق(علیه السلام) وارد شدم و گفتم: آيا مسلمانان عيدى غير از عيد
قربان و عيد فطر و جمعه دارند؟ امام(علیه السلام) فرمودند:
آرى، روزى كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) اميرمؤمنان(علیه السلام) را (به خلافت و ولايت) منصوب كرد
2- برترين عيد امت
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
يوم غدير خم افضل اعياد امتى و هو اليوم الذى امرنى الله تعالى ذكره فيه
بنصب اخى على بن ابى طالب علما لامتى، يهتدون به من بعدى و هو اليوم الذى
اكمل الله فيه الدين و اتم على امتى فيه النعمة و رضى لهم الاسلام دينا.
امالى صدوق: 125، ح 8.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
روز غدير خم برترين عيدهاى امت من است و آن روزى است كه خداوند بزرگ دستور
داد; آن روز برادرم على بن ابى طالب را به عنوان پرچمدار (و فرمانده) امتم
منصوب كنم، تا بعد از من مردم توسط او هدايتشوند، و آن روزى است كه خداوند
در آن روز دين را تكميل و نعمت را بر امت من تمام كرد و اسلام را به عنوان
دين براى آنان پسنديد
3- عيد بزرگ خدا
عن الصادق(علیه السلام) قال:
هو عيد الله الاكبر،و ما بعث الله نبيا الا و تعيد فى هذا اليوم و عرف
حرمته و اسمه فى السماء يوم العهد المعهود و فى الارض يوم الميثاق الماخوذ و
الجمع المشهود. وسائل الشيعه، 5: 224، ح 1.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
روز غدير خم عيد بزرگ خداست، خدا پيامبرى مبعوث نكرده، مگر اينكه اين روز
را عيد گرفته و عظمت آن را شناخته و نام اين روز در آسمان، روز عهد و پيمان
و در زمين، روز پيمان محكم و حضور همگانى است
4- عيد ولايت
قيل لابى عبد الله(علیه السلام):
للمؤمنين من الاعياد غير العيدين و الجمعة؟
قال: نعم لهم ما هو اعظم من هذا، يوم اقيم اميرالمؤمنين(علیه السلام) فعقد له رسول الله الولاية فىاعناق الرجال والنساء بغدير خم.
وسائل الشيعه، 7: 325، ح 5.
به امام صادق(علیه السلام) گفته شد:
آيا مؤمنان غير از عيد فطر و قربان و جمعه عيد ديگرى دارند؟ فرمودند:
آرى، آنان عيد بزرگتر از اينها هم دارند و آن روزى است كه
اميرالمؤمنين(علیه السلام) در غدير خم بالا برده شد و رسول خدا مساله ولايت
را بر گردن زنان و مردان قرار داد
5- روز تجديد بيعت
عن عمار بن حريز قال دخلت على ابى عبد الله(علیه السلام) فىيوم الثامن عشر من ذى الحجة فوجدته صائما فقال لى:
هذا يوم عظيم عظم الله حرمته على المؤمنين و اكمل لهم فيه الدين و تمم عليهم النعمة و جدد لهم ما اخذ عليهم من العهد والميثاق.
مصباح المتهجد: 737.
عمار بن حريز گويد:
روز هجدهم ماه ذيحجه خدمت امام صادق(علیه السلام) رسيدم و آن حضرت را روزه
يافتم. امام به من فرمودند: امروز، روز بزرگى است، خداوند به آن عظمت داده و
آن روز دين مؤمنان را كامل ساخت و نعمت را بر آنان تمام نمود و عهد و
پيمان قبلى را تجديد كرد
6- عيد آسمانى
قال الرضا(علیه السلام): حدثنى ابى، عن ابيه(علیه السلام) قال:
ان يوم الغدير فى السماءاشهر منه فى الارض.
مصباح المتهجد: 737.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
پدرم به نقل از پدرش (امام صادق(ع)) نقل كرد كه فرمودند:
روز غدير در آسمان مشهورتر از زمين است
7- عيد بىنظير
قال على (علیه السلام):
ان هذا يوم عظيم الشان،فيه وقع الفرج، ورفعت الدرج و وضحت الحجج وهو يوم
الايضاح والافصاح من المقام الصراح،ويوم كمال الدين و يوم العهد المعهود...
بحارالانوار، 97: 116.
على(علیه السلام) فرمودند:
امروز (عيد غدير) روز بس بزرگى است.
در اين روز گشايش رسيده و منزلت (كسانى كه شايسته آن بودند) بلندى گرفت و
برهانهاى خدا روشن شد و از مقام پاك با صراحتسخن گفته شد و امروز روز
كامل شدن دين و روز عهد و پيمان است
8- عيد پربركت
عن الصادق(علیه السلام):
والله لو عرف الناس فضل هذا اليوم بحقيقته لصافحتهم الملائكة فى كل يوم عشر مرات...
وما اعطى الله لمن عرفه ما لايحصى بعدد.
مصباح المتهجد: 738.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
به خدا قسم اگر مردم فضيلت واقعى «روز غدير» را مىشناختند، فرشتگان روزى
دهبار با آنان مصافحه مىكردند و بخششهاى خدابهكسىكهآن روز را شناخته،
قابلشمارش نيست
9- عيد فروزان
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
... و يوم غدير بين الفطر والاضحىو يوم الجمعة كالقمر بين الكواكب.
اقبال سيد بن طاووس: 466.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
... روز غدير خم در ميان روزهاى عيد فطر و قربان و جمعه همانند ماه در ميان ستارگان است.
10- يكىاز چهار عيد الهى
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
اذا كان يوم القيامة زفت اربعة ايام الىاللهعز و جل كما تزف العروس الى خدرها:
يوم الفطر و يوم الاضحى و يوم الجمعةو يوم غدير خم.
اقبال سيد بن طاووس: 466.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
هنگامى كه روز قيامت برپا شود چهار روز بسرعت بسوى خدا مىشتابند همانطور كه عروس به حجلهاش بسرعت مىرود.
آن روزها عبارتند از:
روز عيد فطر و قربان و جمعه و روز غدير خم
فصل دوم: شايستهها و بايستههاى غدير
11- روز پيام و ولايت
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
يا معشر المسلمين ليبلغ الشاهد الغائب، اوصى من آمن بى و صدقنى بولاية على،
الا ان ولاية على ولايتى و ولايتى ولاية ربى، عهدا عهده الى ربى و امرنى
ان ابلغكموه.
بحارالانوار 37: 141، ح 35.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) (در روز غدير) فرمودند:
اى مسلمانان! حاضران به غايبان برسانند: كسى را كه به من ايمان آورده و مرا
تصديق كرده است، به ولايت على سفارش مىكنم، آگاه باشيد ولايت على، ولايت
من است و ولايت من، ولايتخداى من است. اين عهد و پيمانى بود از طرف پروردگارم كه فرمانم داد تا به شما برسانم
12- روز اطعام
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
... و انه اليوم الذى اقام رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) عليا(علیه
السلام) للناس علما و ابان فيه فضله و وصيه فصام شكرا لله عزوجل ذلك اليوم
و انه ليوم صيام و اطعام و صلة الاخوان و فيه مرضاة الرحمن، و مرغمة
الشيطان وسائل الشيعه 7: 328، ضمن حديث 12.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
عيد غدير، روزى است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) على(علیه
السلام) را بعنوان پرچمدار براى مردم برافراشت و فضيلت او را در اين روز
آشكار كرد و جانشين خود را معرفى كرد، بعد بعنوان سپاسگزارى از خداى بزرگ
آن روز را روزه گرفت و آن روز، روز روزهدارى و عبادت و طعام دادن و به
ديدار برادران دينى رفتن است. آنروز روز كسب خشنودى خداى مهربان و به خاك
ماليدن بينى شيطان است
13- روز هديه
عن امير المؤمنين(علیه السلام) قال:
... اذا تلاقيتم فتصافحوا بالتسليم و تهابوا النعمة فىهذا اليوم، و ليبلغ
الحاضر الغائب، والشاهد الباين، وليعد الغنى الفقير والقوى على الضعيف
امرنى رسولالله(صلی الله علیه و آله و سلم) بذلك.
وسائل الشيعه 7: 327.
امير المؤمنين(علیه السلام) (در خطبه روز عيد غدير) فرمودند:
وقتى كه به همديگر رسيديد همراه سلام، مصافحه كنيد، و در اين روز به يكديگر
هديه بدهيد، اين سخنان را هر كه بود و شنيد، به آن كه نبود برساند، توانگر
به سراغ مستمند برود، و قدرتمند به يارى ضعيف، پيامبر مرا به اين چيزها
امر كرده است
14- روز كفالت
عن امير المؤمنين(علیه السلام) قال:
... فكيف بمن تكفل عددا من المؤمنين والمؤمنات وانا ضمينه علىالله تعالى الامان منالكفر والفقر وسائل الشيعه 7: 327.
امير مؤمنان(علیه السلام) فرمودند:
... چگونه خواهد بود حال كسى كه عهدهدار هزينه زندگى تعدادى از مردان و
زنان مؤمن (در روز غدير) باشد، در صورتى كه من پيش خدا ضامنم كه از كفر و
تنگدستى در امان باشد
15- روز سپاس و شادى
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
... هو يوم عبادة و صلوة و شكر لله و حمد له،و سرور لما من الله به عليكم من ولايتنا،و انى احب لكم ان تصوموه.
وسائل الشيعه 7: 328، ح 13.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
عيد غدير، روز عبادت و نماز و سپاس و ستايش خداست و روز سرور و شادى است به
خاطر ولايت ما خاندان كه خدابر شما منت گذارد و من دوست دارم كه شما آن
روز را روزه بگيريد
16- روز نيكوكارى
عن الصادق(علیه السلام):
... و لدرهم فيه بالف درهم لاخوانك العارفين،فافضل على اخوانك فى هذا اليومو سر فيه كل مؤمن و مؤمنة.
مصباح المتهجد: 737.
از امام صادق(علیه السلام) نقل شده كه فرمودند:
يك درهم به برادران با ايمان و معرفت، دادن در روز عيد غدير برابر هزار
درهم است، بنابراين در اين روز به برادرانت انفاق كن و هر مرد و زن مؤمن را
شاد گردان
17- روز سرور و شادى
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
انه يوم عيد و فرح و سرورو يوم صوم شكرا لله تعالى.
وسائل الشيعه 7: 326، ح 10.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
عيد غدير، روز عيد و خوشى و شادى است و روز روزهدارى به عنوان سپاس نعمت الهى است
18- روز تبريك و تهنيت
قال على(علیه السلام):
عودوا رحمكم الله بعد انقضاء مجمعكم بالتوسعة على عيالكم، والبر باخوانكم
والشكر لله عزوجل على ما منحكم، واجتمعوا يجمع الله شملكم، و تباروا يصل
الله الفتكم، و تهانؤا نعمة الله كما هنا كم الله بالثواب فيه على اضعاف
الاعياد قبله و بعده الا فى مثله... بحارالانوار 97: 117.
على(علیه السلام) فرمودند:
بعد از پايان گردهم آيى خود (در روز غدير) به خانه برگرديد، خدا بر شما
رحمت فرستد. به خانواده خود گشايش و توسعه دهيد، به برادران خود نيكى كنيد،
خداوند را بر اين نعمت كه شما را بخشيده است، سپاس گزاريد، متحد شويد تا
خدا به شما وحدت بخشد، نيكويى كنيد تا خدا دوستيتان را پايدار كند، به
همديگر نعمتخدا را تبريك بگوئيد، همانطور كه خداوند در اين روز با چندين
برابر عيدهاى ديگر پاداش دادن به شما تبريك گفته، اين گونه پاداشها جز در
روز عيد غدير نخواهد بود
19- روز درود و برائت
روى الحسن بن راشد عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
قلت: جعلت فداك، للمسلمين عيد غيرالعيدين؟ قال: نعم، يا حسن! اعظمهما و اشرفهما، قال: قلت له: و اى يوم هو؟
قال: يوم نصب اميرالمؤمنين(علیه السلام) فيه علما للناس.
قلت له: جعلت فداك وما ينبغى لنا ان نصنع فيه؟
قال: تصومه يا حسن و تكثر الصلوة على محمد و آله فيه و تتبرا الى الله، ممن
ظلمهم،فان الانبياء كانت تامر الاوصياء باليومالذى كان يقام فيه الوصى ان
يتخذ عيدا.
مصباح المتهجد: 680.
حسن بن راشد گويد:
به امام صادق(علیه السلام) گفتم: آيا مسلمانان بجز آن دو عيد، عيد ديگرى هم
دارند؟ فرمودند: بله، بزرگترين و بهترين عيد. گفتم: كدام روز است؟
فرمودند: روزى كه اميرمؤمنان بعنوان پرچمدار مردم منصوب شد.
گفتم: فدايتشوم در آن روز سزاوار است، چه كنيم؟ فرمودند: روزهبگير و درود
برمحمد و آلاو بفرست و از ستمگران به آنان برائت بجوى، زيرا پيامبران به
جانشينان دستور مىدادند كه روزى را كه جانشين انتخاب مىشود، عيد بگيرند
20- عيد اوصياء
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
... تذكرون الله عز ذكره فيه بالصيام والعبادة والذكر لمحمد و آل محمد، فان
رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) اوصى اميرالمؤمنين ان يتخذ ذلك
اليوم عيدا، و كذلك كانت الانبياء تفعل، كانوا يوصون اوصيائهم بذلك
فيتخذونه عيدا.
وسائل الشيعه 7: 327، ح 1.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
در روز عيد غدير، خدا را با روزه و عبادت و ياد پيامبر و خاندان او يادآورى
كنيد، زيرا رسول خدا به اميرالمؤمنين سفارش كرد كه آن روز را عيد بگيرد،
همينطور پيامبران هم به جانشينان خود سفارش مىكردند كه آن روز را عيد
بگيرند، آنان هم چنين مىكردند
21- روز گشايش و درود
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
والعمل فيه يعدل ثمانين شهرا، و ينبغى ان يكثر فيه ذكر الله عزوجل، والصلوة
على النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) ، ويوسع الرجل فيه على عياله.
وسائل الشيعه 7: 325، ح 6.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
ارزش عمل در آن روز (عيد غدير) برابر با هشتاد ماه است، و شايسته است آن
روز ذكر خدا و درود بر پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) زياد شود، و مرد،
بر خانواده خود توسعه دهد
22- روز ديدار رهبرى
عن مولانا ابىالحسن على بن محمد(علیه السلام) قال لابى اسحاق:
و يوم الغدير فيه اقام النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اخاه عليا علما للناس و اماما من بعده،[قال] قلت:
صدقت جعلت فداك، لذلك قصدت، اشهد انك حجة الله على خلقه.
وسائل الشيعه 7: 324، ح 3.
امام هادى(علیه السلام) به ابواسحاق فرمودند:
در روز غدير پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) برادرش على(علیه
السلام) را بلند كرد و به عنوان پرچمدار (و فرمانده) مردم و پيشواى بعد از
خودش معرفى كرد.
ابواسحاق گفت: عرض كردم، فدايتشوم راست فرمودى. به خاطر همين به زيارت و ديدار شما آمدم، گواهى مىدهم كه تو حجتخدا بر مردم هستى
23- روز تكبير
عن على بن موسى الرضا(علیه السلام) :
من زار فيه مؤمنا ادخلالله قبره سبعين نورا و وسع فى قبره و يزور قبره كل يوم سبعون الف ملك ويبشرونه بالجنة.
اقبال الاعمال: 778.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
كسى كه در روز (غدير) مؤمنى را ديدار كند، خداوند هفتاد نور بر قبر او وارد
مى كند و قبرش را توسعه مىدهد و هر روز هفتاد هزار فرشته قبر او را زيارت
مىكنند و او را به بهشت بشارت مىدهند
24- روز ديدار و نيكى
قال الصادق(علیه السلام):
ينبغى لكم ان تتقربوا الى الله تعالى بالبر والصوم والصلوة و صلة الرحم و
صلة الاخوان، فان الانبياء عليهم السلام كانوا اذا اقاموا اوصياءهم فعلوا
ذلك و امروا به.
مصباح المتهجد: 736.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
شايسته است با نيكى كردن به ديگران و روزه و نماز و بجاآوردن صله رحم و
ديدار برادران ايمانى به خدا نزديك شويد، زيرا پيامبران زمانى كه جانشينان
خود را نصب مىكردند، چنين مىكردند و به آن توصيه مىفرمودند
25- نماز در مسجد غدير
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
انه تستحب الصلوة فى مسجد الغديرلان النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اقام فيه امير المؤمنين(ع)و هو موضع اظهرالله عزوجل فيه الحق.
وسائل الشيعه 3: 549.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
نماز خواندن در مسجد غدير مستحب است، چون پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و
سلم) در آنجا اميرمؤمنان(علیه السلام) را معرفى و منصوب كرد. و آنجايى است
كه خداى بزرگ، حق را آشكار كرد
26- نماز روز غدير
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
و من صلى فيه ركعتين اى وقتشاء و افضله قرب الزوال و هى الساعة التى اقيم
فيها اميرالمؤمنين(علیه السلام) بغدير خم علما للناس و... كان كمن حضر ذلك
اليوم...
وسائل الشيعه 5: 225، ح 2.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
كسى كه در روز عيد غدير هر ساعتى كه خواست، دو ركعت نماز بخواند و بهتر
اينست كه نزديك ظهر باشد كه آن ساعتى است كه اميرالمؤمنين(علیه السلام) در
آن ساعت در غدير خم به امامت منصوب شد، (هر كه چنين كند) همانند كسى است كه
در آن روز حضور پيدا كرده است
27- روزه غدير
قال الصادق(علیه السلام):
صيام يوم غدير خم يعدل صيام عمر الدنيا لو عاش انسان ثم صام ما عمرت الدنيا لكان له ثواب ذلك. وسائل الشيعه 7: 324، ح 4.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
روزه روز غدير خم با روزه تمام عمر جهان برابر است. يعنى اگر انسانى هميشه
زنده باشد و همه عمر را روزه بگيرد، ثواب او به اندازه ثواب روزه عيد غدير
است
28- روز تبريك و تبسم
عن الرضا(علیه السلام) قال:
... و هو يوم التهنئة يهنئ بعضكم بعضا،فاذا لقى المؤمن اخاه يقول:
«الحمد لله الذى جعلنا من المتمسكينبولاية امير المؤمنين و الائمة(ع)»
و هو يوم التبسم فى وجوه الناسمن اهل الايمان...
اقبال: 464.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
عيد غدير روز تبريك و تهنيت است. هر يك به ديگرى تبريك بگويد، هر وقت مؤمنى
برادرش را ملاقات كرد، چنين بگويد: «حمد و ستايش خدايى را كه به ما توفيق
چنگ زدن به ولايت اميرمؤمنان و پيشوايان عطا كرد» آرى عيد غدير روز لبخند
زدن به چهره مردم با ايمان است
فصل سوم: ولايت در غدير
29- پيامبر و ولايت على(علیه السلام)
عن ابى سعيد قال:
لما كان يوم غدير خم امر رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) مناديا فنادى: الصلوة جامعة، فاخذ بيد على(علیه السلام) و قال:
اللهم من كنت مولاه فعلى مولاه،اللهم وال من والاه، و عاد من عاداه.
بحارالانوار 37: 112، ح 4.
ابو سعيد گويد:
در روز غدير خم رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) دستور داد: منادى ندا
دهد كه: براى نماز جمع شويد. بعد دست على(علیه السلام) را گرفت و بلند كرد و
فرمودند:
خدايا كسى كه من مولاى اويم پس على هم مولاى اوست، خدايا دوست بدار كسى را
كه على را دوست بدارد و دشمن بدار كسى را كه با على دشمنى كند
30- زندگى پيامبرگونه
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
من يريد ان يحيى حياتى، و يموت مماتى،ويسكن جنة الخلد التى وعدنى
ربىفليتول على ابن ابى طالب،(ع) فانه لن يخرجكم من هدى،ولن يدخلكم فى
ضلالة.
الغدير 10: 278.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
كسى كه مىخواهد زندگى و مرگش همانند من باشد و در بهشت جاودانهاى كه
پروردگارم به من وعده كرده، ساكن شود، ولايت على بن ابى طالب(علیه السلام)
را انتخاب كند، زيرا او هرگز شما را از راه هدايت بيرون نبرده، به گمراهى
نمىكشاند
31- پيامبر و امامت على(علیه السلام)
عن جابر بن عبد الله الانصارى قال: سمعترسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) يقول لعلى بن ابى طالب(علیه السلام):
يا على! انت اخى و وصيى و وارثىوخليفتى علىامتى فىحيوتى و بعد وفاتىمحبك محبى و مبغضك مبغضىو عدوك عدوى.
امالى صدوق: 124، ح 5.
جابربن عبد الله انصارى مىگويد:
از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) شنيدم كه به على بن ابىطالب(علیه السلام) فرمودند:
اى على، تو برادر و وصى و وارث و جانشين من در ميان امت من در زمان حيات و
بعد از مرگ منى. دوستدار تو دوستدار من و دشمن و كينهتوز تو دشمن من است
32- پايههاى اسلام
عن ابى جعفر(علیه السلام) قال:
بنى الاسلام على خمس:
الصلوة و الزكوة و الصوم و الحج و الولايةو لم يناد بشىء ما نودى بالولاية يوم الغدير.
كافى 2، 21، ح 8.
امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
اسلام بر پنج پايه استوار شده است: نماز، زكات، روزه، حج و ولايت و به هيچ
چيز به اندازه آنچه در روز غدير به ولايت تاكيد شده، ندا نشده است
33- ولايت جاودانه
عن ابى الحسن(علیه السلام) قال:
ولاية على(علیه السلام) مكتوبة فى صحف جميع الانبياء ولن يبعثالله رسولا الا بنبوة محمد ووصية على(ع). سفينة البحار 2: 691.
امام كاظم(علیه السلام) فرمودند:
ولايت على(علیه السلام) در كتابهاى همه پيامبران ثبتشده است و هيچ پيامبرى مبعوث نشد، مگر با ميثاق نبوت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) و امامت على(ع(
34- ولايت و توحيد
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
ولاية على بن ابى طالب ولاية اللهو حبه عبادة الله و اتباعه فريضة اللهو
اولياؤه اولياء الله و اعداؤه اعداء اللهو حربه حرب الله و سلمه سلم الله
عز و جل.
امالى صدوق: 32.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
ولايت على بن ابيطالب(علیه السلام) ولايتخداست، دوست داشتن او عبادت
خداست، پيروى كردن او واجب الهى است و دوستان او دوستان خدا و دشمنان او
دشمنان خدايند، جنگ با او، جنگ با خدا و صلح با او، صلح با خداى متعال است
35- روز ناله نوميدى شيطان
عن جعفر، عن ابيه(صلی الله علیه و آله و سلم) قال:
ان ابليس عدوالله رن اربع رنات:
يوم لعن، و يوم اهبط الى الارض،و يوم بعث النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) و يوم الغدير.
قرب الاسناد: 10.
امام باقر(علیه السلام) از پدر بزرگوارش امام صادق(علیه السلام) نقل كرد كه فرمودند:
شيطان دشمن خدا چهار بار ناله كرد: روزى كه مورد لعن خدا واقع شد و روزى كه
به زمين هبوط كرد و روزى كه پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مبعوث
شد و روز عيد غدير
36- ولايت علوى دژ توحيد
عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم):
يقول الله تبارك و تعالى:
ولاية على بن ابى طالب حصنى،فمن دخل حصنى امن من نارى.
جامع الاخبار: 52، ح 7.
پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
خداوند مىفرمايد: ولايت على بن ابيطالب دژ محكم من است، پس هر كس داخل قلعه من گردد، از آتش دوزخم محفوظ خواهد بود
37- جانشين پيامبر
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
يا على انا مدينة العلم و انت بابها و لن تؤتى المدينة الا من قبل الباب...
انت امام امتى و خليفتى عليها بعدى، سعد من اطاعك و شقى من عصاك، و ربح من
تولاك و خسر من عاداك.
جامع الاخبار: 52، ح 9.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
اى على من شهر علمم و تو درب آن هستى، به شهر جز از راه درب آن وارد نشوند.
... تو پيشواى امت من و جانشين من در اين شهرى، كسى كه اطاعت تو كند
سعادتمند است، و كسى كه تو را نافرمانى كند، بدبخت است، و دوستدار تو سود
برده و دشمن تو زيان كرده است
38- اسلام در سايه ولايت
قال الصادق(علیه السلام):
اثافى الاسلام ثلاثة:
الصلوة و الزكوة و الولاية،لا تصح واحدة منهن الا بصاحبتيها.
كافى: 2، ص 18.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
سنگهاى زيربناى اسلام سه چيز است:
نماز، زكات و ولايت كه هيچ يك از آنهابدون ديگرى درست نمىشود
39- ده هزار شاهد
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
العجب يا حفص لما لقى على بن ابىطالب!! انه كان له عشرة الاف شاهد لم يقدر على اخذ حقه و الرجل ياخذ حقه بشاهدين.
بحار الانوار: 37، 140.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
اى حفص! شگفتا از آنچه على بن ابى طالب(علیه السلام) با آن مواجه شد! او با
ده هزار شاهد و گواه (در روز غدير) نتوانستحق خود را بگيرد، در حالى كه
شخص با دو شاهد حق خود را مىگيرد
40- على(علیه السلام)، مفسر قرآن
عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) فى احتجاجه يوم الغدير:
على تفسير كتاب الله، و الداعى اليه، الا و ان الحلال و الحرام اكثر من ان
احصيهما و اعرفهما، فآمر بالحلال و انهى عن الحرام فى مقام واحد، فامرت ان
آخذ البيعة عليكم و الصفقة منكم، بقبول ما جئت به عن الله عز و جل فى على
امير المؤمنين و الائمة من بعده، معاشر الناس تدبروا و افهموا آياته، و
انظروا فى محكماته و لا تتبعوا متشابهه، فو الله لن يبين لكم زواجره، و لا
يوضع لكم عن تفسيره الا الذى انا آخذ بيده.
وسايل الشيعه: 18، 142، ح 43.
پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روز عيد غدير فرمودند:
على(علیه السلام) تفسير كتاب خدا، و دعوت كننده به سوى خداست، آگاه باشيد
كه حلال و حرام بيش از آنست كه من معرفى و به آنها امر و نهى كنم و بشمارم.
پس دستور داشتم كه از شما عهد و پيمان بگيرم كه آنچه را در مورد على
اميرمؤمنان، و پيشوايان بعد او از طرف خداوند بزرگ آوردم، بپذيريد.
اى مردم! انديشه كنيد و آيات الهى را بفهميد، در محكمات آن دقت كنيد و
متشابهات آن را دنبال نكنيد. به خدا قسم هرگز كسى نداهاى قرآن را نمىتواند
بيان كند و تفسير آن را روشن كند، جز آن كسى كه من دست او را گرفتهام (و
او را معرفى كردم).
منابع
1- قرآن كريم .
2- امالى شيخ صدوق، كتابخانه اسلاميه.
3- قرب الاسناد، عبد الله جعفر الحميرى، آل البيت.
4- مصباح المتهجد، شيخ طوسى، مؤسسة فقه الشيعه.
5- وسايل الشيعه، شيخ حر عاملى، مكتبة الاسلامية.
6- سفينة البحار، شيخ عباس قمى، اسوه.
7- جامع الاخبار، محمد سبزوارى، آل البيت.
8- بحار الانوار، علامه مجلسى، دار الكتب الاسلاميه.
9- حماسه غدير، محمدرضاحكيمى، مؤلف.
10- اقبال الاعمال، سيد بن طاووس مؤسسة الاعلمى.
11- اصول كافى، كلينى، دار الكتب الاسلاميه.
12- الغدير، علامه امينى دار الكتب الاسلاميه.
فَليُبَلِّغِ الحاضِرِالغائِبَ وَالوالِدِ الوَلَدَ الی یُومِ القِيامَة