نگاهی به «سيره امام موسیكاظم(ع)»
|
در اين مقاله آمده است: آنچه پيشوايان الهى را از ديگران ممتاز ساخته، گستره وجودى و جامعيت ارزشهاى انسانى آنان است. زمانى آنان را در هالهاى از عشق دلدار، و دلى بىتاب از حب يار مىبينى كه زمزمههاى روحنواز آنان طبيعت را ميهمان ملكوت و همنواى خلوت انس ساخته است.
به تعبير قرآن كريم كوهها و مرغان را به آهنگ «تسبيح و نغمه تنزيه» مسخر داود گردانيديم و ديگر بار آنها را مبارزى خستگىناپذير مىيابى كه فريادشان ملتى را حيات و زندگى بخشيده و نامردمىها را به تحقير كشانده است و اين در حالى است كه دستان پر مهر و عاطفهاش جهانى از شكوفههاى اميد و رحمت را به درماندگان و بيچارگان هديه مىكند و خود چهار تكبير بر همه آنچه دنيایى است زده و زاهدانهترين زندگى را براى خويش برگزيده است.
كاظم آل محمد(ع) ستارهاى از اين منظومه است كه درخشش وجوديش انعكاس فضيلتهاى همه نيكسيرتان تاريخ مىباشد. سجدههاى طولانى و چشمان بارانىاش، از عشقى پايدار و ايمانى عميق به ساحت قدس ربوبى حكايت مىكند.
السلام على المعذب فى قعر السجون و ظلم المطامير، ذى الساق المرضوض بحلق القيوددرود بر آن سرورى كه در تنگناى زندانها و در تاريكیهاى زير زمينها، حلقههاى زنجير پاهاى مباركش را مجروح ساخته بود نام امام هفتم ما، موسى و لقب آن حضرت كاظم(ع) كنيه آن امام (ابوالحسن) و (ابوابراهيم ) است. شيعيان و دوستداران لقب (باب الحوائج ) به آن حضرت دادهاند. تولد امام موسى كاظم (ع ) روز يكشنبه هفتم ماه صفر سال 128 هجرى در (ابواء) اتفاق افتاد. دوران امامت امام هفتم حضرت موسى بن جعفر(ع) مقارن بود با سالهاى آخر خلافت منصور عباسى و در دوره خلافت هادى و سيزده سال از دوران خلافت هارون كه سختترين دوران عمر آن حضرت به شمار است.
گذری بر زندگی امام هفتم از زبان فقيه بزرگ علامه حلی؛ گذرى بر زندگى امام هفتم حضرت موسى بن جعفر(ع ) ويژگیهاى زندگى امام كاظم(ع) پس از امام صادق(ع) مقام امامت به پسرش ابوالحسن امام موسى بن جعفر(ع) يعنى امام كاظم(ع) رسيد، او سزاوار امامت بود چرا كه داراى همه جهات كمال و فضايل بود و پدرش امام صادق(ع) به امامت او تصريح نمود و نيز اشاراتى در اينباره كرد. امام كاظم(ع) در روستاى اَبواء بين مكّه و مدينه در سال 128 هجرى شنبه، هفتم ماه صفر ديده به جهان گشود و در بغداد در زندان سندى بن شاهك در ششم ماه رجب سال 183 هجرى 156 ، در سن 55 سالگى از دنيا رفت. مادرش به نام حميده بربریّه اُمّ ولد بود. و مدّت امامت و جانشينى او از پدرش 35 سال به طول انجاميد. كُنيه او ابا ابراهيم، ابوالحسن و اباعلى بود.
مبارزه و شهادت امام موسی از زبان شهيد مطهری؛ ولادت موسی بن جعفر در سال 128 در اواخر عهد اموی و وفات آن حضرت در سال 183 در زندان هارون الرشيد خليفه عباسی واقع شد. مدت عمر آن حضرت پنجاه و پنجسال بود. سالهای آخر عمرش در زندان سپری شد و آن حضرت در زندان در اثر سم درگذشت.
فعاليتهای امام و زمينههای آن؛ امام موسى بن جعفر(ع) همان راه و روشى را ادامه داد كه امام صادق(ع) در روبرو شدن با اجتماع، بر محور عمل و برنامهريزى اتخاذ كرده بود. محور نخستين: برنامهريزى فكرى و آگاهى دادن عقيدتى و چارهگرى در روبروشدن با عقايد منحرف و انگيزه ها و واپسگرايیهاى شعوبى و نژاد پرستى و عقايد مختلف دينى. از خطرناكترين اين تبليغات زهر آگين، تبليغ افكار الحادى و كفر آميز بود كه تزريق زهر آن با فعاليت و گسترش در دلهاى نوجوانان مسلمان سرازيرشده بود. موضع امام موسى(ع)در برابر اين تبليغات آن بود كه با دلايل استوار در برابر آن بايستد و با پوچى و بیمايگى آن به معارضه برخيزد و دورى آنرا از منطق و واقعيت توضيح دهد و عيوب آنرا بازگويد تا آنجا كه گروهى انبوه از پيروان آن عقايد به اشتباه خود و فساد خط مشى اتخاذى خويش اعترافكردند و به اين جهت جنبش امام درخشندگى يافت.
حميده بانوی پاك مادر امام كاظم(ع)؛ مادر امام كاظم(ع) انسان كامل شخصيتی است كه ظرفيت وجودی خويش را با پذيرش حكمت، معارف الهی، صفات حميده و انجام اعمال حسنه به حداكثر ممكن افزايش داده، به نهايت درجه يقين رسيده، در عرفان و شناختِ حق، گوی سبقت را از ديگران بربايد.مصداق كامل انسان كامل در انبيا الهی و ائمه اطهار(ع) متجلی شد. ولی وارستگان ديگری هم بودند كه به طور نسبی به اين مقام شامخ دست يافتند. به نظر میرسد كه مادران فرهيخته ائمه هدی (ع) نيز از گروه اخير باشند. زيرا از دامان پر مهر آنان برجستهترين شخصيتها و كاملترين افراد نوع بشر پا به عرصه وجود نهادند؛ انسانهايی كه قلم از توصيف آنان عاجز است. پيدا است كه تحمل و باروری چنين وجودهای نورانی تنها متناسب با مادرانی است كه با فرزندان خود(يعنی امامان معصوم) سنخيت روحی و اخلاقی داشته باشند. يكی از بانوان نمونه، امالائمه حضرت حميده است.
كارنامه سياه خلافت در عصر امام كاظم(ع)؛ دوران سياه خلافت منصور كه سايه شوم آن در سراسر كشور اسلامی سنگينی میكرد، با مرگ وی به پايان رسيد و مردم پس از 22 سال تحمل رنج و فشار، نفس راحتی كشيدند. پس از وی فرزندش محمد مشهور به «مهدی» روی كار آمد. زمامداری مهدی در ابتدا با استقبال گرم عموم مردم روبرو گرديد، زيرا وی نخست در باغ سبز به مردم نشان داد و با اعلان فرمان «عفو عمومی» تمام زندانيان سياسی را(اعم از بنی هاشم و ديگران) آزاد ساخت، و به قتل و كشتار و شكنجه و آزار مردم خاتمه بخشيد، و تمام اموال منقول و غير منقول مردم را كه پدرش منصور مصادره و ضبط كرده بود، به صاحبان آنها تحويل داد و مقدار زيادی از موجودی خزانه بيت المال را در ميان مردم تقسيم كرد.
فعاليتهای سياسی امام كاظم(ع)؛ فعاليتهای سياسی امام كاظم(ع) دورانی كه امام كاظم(ع) در آن زندگی میكرد، مصادف با نخستين مرحله استبداد و ستمگری حكام عباسی بود. آنها تا چندی پس از آن كه زمام حكومت را به نام علويان در دست گرفتند، با مردم و به خصوص با علويان برخورد نسبتا ملايمی داشتند؛ اما به محض اين كه در حكومت استقرار يافته و پايههای سلطه خود را مستحكم كردند و از طرف ديگر با بروز قيامهای پراكندهای كه به طرفداری از علويان پديد آمد و آنها را سخت نگران كرد، بنا را بر ستمگری گذاشته و مخالفان خود را زير شديدترين فشارها قرار دادند. آنها حتی نزديكترين دوستان خود همچون عبدالله بن علی را به خاطر تلاش های پنهانيش، برای به دست آوردن جانشينی سفاح كشتند. به همين ترتيب ابو سلمه و ابو مسلم خراسانی را نيز از بين بردند. منصور شمار فراوانی از علويان را به شهادت رساند.
امام موسی كاظم(ع) و هارون الرشيد؛ امام موسی(ع) و هارون الرشيد امام موسى بن جعفر(ع) هفتمين پيشواى شيعيان روز يكشنبه هفتم ماه صفر سال 128 هجرى در ابوا كه نام محلى بين مكّه و مدينه است ، از مادر متولّد شد. نام مقدّسش موسى و كنيه مشهورش ابو الحسن و ابو ابراهيم است . پدرش امام جعفر صادق(ع) ششمين امام ما است و مادر گرامى آن حضرت حميده است و او بانویى عالم و دانشمند بوده بطوريكه امام جعفر صادق(ع) تعليم و تربيت مذهبى بانوان مسلمان را به عهده باكفايت او سپرده است .عمر شريف امام موسى كاظم(ع) در حدود 55 سال بوده است و آن حضرت در بيست و پنجم ماه رجب در سال 183 هجرى در بغداد به شهادت رسيده است .شرايط اجتماعى در دوران زندگى امام موسى بن جعفر(ع) شرايطى سخت و دشوار بود.
دوران حبس و مظلوميت امام موسی كاظم(ع)؛ دوران حبس و مظلوميت امام كاظم(ع) درباره زندانی شدن امام، اخبار متعدد و مختلفی نقل شده است. آنچه از مجموع اين روايات استفاده میشود، اين است كه امام كاظم(ع) دو بار به دست هارون به زندان افتاده است كه مرتبه دوم آن از سال 179 تا 183يعنی به مدت چهار سال به طول انجاميده و به شهادت آن حضرت منجر شده است. درباره مرتبه نخست زندان مدّت قيد نشده است. درباره دليل زندانی شدن امام در اين دو بار كه هر دو به دست هارون بوده غير از اشارات مورّخان، نقلهايی است حاكی از آزادی امام از زندان اوّل هارون كه آن را بسياری از روات اخبار، نقل كرده اند.
علاقهمندان برای مشاهده كامل متن میتوانند به نشانی اينترنتیhttp://masjednet.ir مراجعه كنند.
فَليُبَلِّغِ الحاضِرِالغائِبَ وَالوالِدِ الوَلَدَ الی یُومِ القِيامَة